• Γράφει ο Ερανιστής

Από τις εκδόσεις Γκοβόστη έχει κυκλοφορήσει στα ελληνικά, σε μετάφραση του Γιώργου Μπλάνα, το “Δώδεκα” του Αλέξανδρου Μπλοκ. Ένας σημαντικό έργο και όπως ξημειώνεται: Αν ο Μαγιακόβσκη θεωρείται «ο ποιητής» της Ρωσικής Επανάστασης, το Δώδεκα του Αλέξανδρου Μπλοκ  θεωρείται «το ποίημά» της.

Γραμμένο τον Δεκέμβρη του 1917 και δημοσιευμένο τον Μάρτιο του 1918 στην επαναστατική εφημερίδα Εργατικό Λάβαρο επιβλήθηκε αμέσως τόσο ως επαναστατικό όσο και ως αντεπαναστατικό έργο! Σίγουρα όμως παραβίασε την ποιητική συνθήκη της εποχής του, ίδρυσε μια καινούργια συνθήκη, η οποία απαιτούσε καινούργιες ποιητικές και αναγνωστικές συνειδήσεις.

Ο Μπλοκ θεωρείται μεγάλος ποιητής. Γεννήθηκε στην Πετρούπολη στις 16 Νοεμβρίου 1880. Οι σπαραγμοί της καρδιάς του δεν οφείλονταν στις εξωτερικές περιστάσεις της ζωής. Ο ίδιος τους δημιούργησε και τους υπέστη. Κατεχόταν από μια δαιμονική επαναστατικότητα που τον εξωθούσε πέρα από τα όρια του αισθήματος και της ενόρασης. Ταυτόχρονα, όμως, η ψυχή του αποζητούσε μια λύτρωση στην ταπινοσύνη και την προσευχή. Ο ίδιος ο Μπλοκ ήταν λάτρης των αρχαίων γλωσσών και του Σαίξπηρ. Αντιπαθούσε τον “λατινισμό” κι αγαπούσε τη Γερμανία, την παλιά όμως, “Γοτθική” Γερμανία. Από το Ναουχάιμ ΄γραψε, γυρίζοντας από την Ιταλία:

Εδώ είναι όλα αγαθά, γαλήνια και καθησυχαστικά. Μου κάνει κατάπληξη η ομορφιά και η συγγένεια της Γερμανίας, τα ήθη της που μου είναι καταληπτά κι ο υψηλός λυρισμός που την διαποτίζει. Τώρα καταλαβαίνω ότι η κόπωση και η απάθειά μου οφείλονται στο ότι δεν μπορεί να ζήσει κανείς στην Ιταλία. αυτή η αντιλυρικότερη χώρα του κόσμου… δεν έχει ζωή, αλλά μονάχα τέχνη και αρχαιότητα. Μονάχα η Γερμανία είναι η πατρίδα του Γοτθισμού, η πιο συγγενής για τη Ρωσία χώρα και η αιώνια κατηγορία εναντίον της. Αν ήταν δυνατό οι Γερμανοί ν’ αναλάβαιναν τη Ρωσία υπό την κηδεμονία τους! Θ’ αναπνέαμε πιο ελεύθερα τώρα και η ζωή μας δεν θα ήταν τόσο αισχρή, γιατί μόνον εδώ βρίσκει κανείς τη γνήσια θρησκεία της ζωής – της Γοτθικής.

Ο έντονος αυθορμητισμός του που τον εξωθούσε σε ριζοσπαστικές αποφάσεις, τον έκανε να προσεγγίσει τους σοσιαλιστές των άκρων, που στη Ρωσία τότε λέγονταν “μπολσεβίκοι”. Υποστήριζε την επαναστατική τους δραστηριότητα, ελπίζοντς σε μια “τεράστια δημοκρατία”. Χαιρέτισε την Οκτωβριανή επανάσταση, γιατί έβλεπε σ’ αυτήν  την αυγή μιας καινούργιας εποχής, γράφοντας την περίφημη μπαλάντα του “Οι Δώδεκα”, όπου περιγράφεται η πορεία  δώδεκα κομμουνιστών πολιτοφυλάκων μέσα στη σκοτεινή χιονόλουστη νύχτα, μ’ αυτό το ερεθιστικό τέλος:

Προχωρούν με βήμα καθημερινό
πίσω από την αιματόχρωμη σημαία
ενώ ο αόρατος στο χιόνι
απρόσβλητος από τα βόλια
γλιστράει απαλά στο χιόνι
στραφταλίζοντας μες στην παγωνιά
ροδοστεφάνωτος και άσπρος
ο Ιησούς Χριστός μπροστά-μπροστά.

Ο Μπλοκ πέθανε στις 7 Αυγούστου 1921 από καρδιακή κρίση στην Πετρούπολη, ούτε πεινασμένος, ούτε εξαθλιωμένος, όπως είχε διαδοθεί.

Είναι αξιοπρόσεκτο ότι το έργο του Μπλοκ αποτελεί μια αρμονική σύνθεση εκείνου που ονομάζεται συμβολισμός, στη Δύση, με το ρωσικό λαϊκό ποιητικό στοιχείο. Ο Μπλοκ υπήρξε ένας ποιητής”ευκαιριακός” απόγονος εκείνης της ποιητικής γενιάς, που πρότυπό της είναι ο Αρχίλοχος. Η ποίησή του δεν κυμαίνεται μεταξύ της προσωπικής εξομολόγησης και της ενόρασης του κόσμου, όπως γίνεται στη Δύση, γιατί γι’ αυτόν το πρόσκαιρο δεν είναι σύμβολο αλλά μαγική αποκάλυψη του Είναι, όπως άλλωστε ταιριάζει στην ανατολίτικη σωματοψυχική ιδιοσυγκρασία του. Επειδή ήταν γνήσιος λυρικός ποιητής , η “Ρωσική” του μούσα τον βασάνιζε, όπως το δείχνει το ποίημά του “Στη Μούσα”:

Αινιγματικά κείτεται μπροστά σου
του δειλινού το νόημα, το μυστικό,
Κατάρα και ταπείνωση σ’ ό,τι ιερό
και της χαράς ατίμωση
κρύβονται εκεί μέσα. Κι όμως
τόσα είναι τα θαύματά σου
που στους άλλους εγώ προσχωρώ
κι ανυπόμονα να ‘ρθει κοντά σου
της γητειάς τον άγγελο προσμένω.

Παρ’ όλους τους “Δώδεκα”, παρ’ όλη την απειλή των “Σκυθών” του, η ποίηση του Μπλοκ, δεν είναι πολιτικό πρόγραμμα και δεν επιδέχεται καμιά ταξινόμηση. Είναι η φωνή ενός ολόκληρου ανθρώπου, που όμοιά της δεν αντηχεί πια στην κατάτμητη κοινωνία μας

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΚΙ ΕΔΩ:


Πηγή: timesnews.gr